📒 7. Sınıf Ders Notları

🌍

Sosyal Bilgiler

İletişim, Osmanlı tarihi, nüfus, bilim, ekonomi ve demokrasi · 7 konu

İletişim: Duygu, düşünce ve bilgilerin karşılıklı aktarılmasıdır; sözlü, yazılı ve beden dili ile olur.
Etkili iletişim: Empati kurmak, dinlemek, "ben dili" kullanmaktır ("Bağırdığında üzülüyorum.").
"Sen dili" suçlayıcıdır ("Hep bağırıyorsun!") ve iletişimi engeller.
Kitle iletişim araçları: Gazete, televizyon, radyo, internet. Haberleri eleştirel okumak ve kaynağını kontrol etmek gerekir.
Basın özgürlüğü demokrasinin temelidir; ancak özel hayatın gizliliğine saygı gösterilmelidir.

💡 Unutma: Sosyal medyada yalan habere (dezenformasyon) karşı dikkatli ol.

Osmanlı Devleti 1299'da Söğüt ve Domaniç çevresinde Osman Bey tarafından kuruldu.
Orhan Bey döneminde ilk düzenli ordu kuruldu, ilk Osmanlı parası basıldı, ilk medrese (İznik) açıldı.
I. Murat döneminde Edirne alındı ve başkent oldu; Kosova Savaşı (1389) kazanıldı.
Fatih Sultan Mehmet 1453'te İstanbul'u fethetti; Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı.
Yavuz Sultan Selim Mısır seferiyle halifeliği Osmanlı'ya getirdi; Kanuni Sultan Süleyman döneminde devlet en geniş sınırlarına yaklaştı.

Örnek: İstanbul'un fethinde Fatih, gemileri karadan yürüterek Haliç'e indirmiştir.

Divan-ı Hümayun: Devlet işlerinin görüşüldüğü meclistir.
Tımar sistemi: Toprak gelirlerinin hizmet karşılığı askerlere verilmesidir; tımarlı sipahiler bu sistemle yetişmiştir.
Vakıflar cami, çeşme, imaret, kervansaray gibi hizmetleri karşılamıştır.
Mimar Sinan Osmanlı'nın en ünlü mimarıdır; Edirne'deki Selimiye Camii "ustalık eserim" dediği yapıdır.
Lonca teşkilatı esnaf ve zanaatkârları düzenlemiş, kaliteyi ve ahlakı korumuştur.

Nüfus sayımı bir ülkenin nüfus özelliklerini belirlemek için yapılır; Türkiye'de ilk genel nüfus sayımı 1927'de yapılmıştır.
Nüfusun dağılışını iklim, yer şekilleri, su kaynakları, sanayi ve ulaşım gibi etkenler belirler.
Türkiye'de nüfus kıyılarda ve sanayinin geliştiği yerlerde (Marmara Bölgesi) yoğundur.
Göç: İnsanların bir yerden başka bir yere yerleşmek amacıyla gitmesidir. Nedenleri: iş, eğitim, sağlık, doğal afet, savaş.
Hızlı göç kentlerde konut, ulaşım ve altyapı sorunlarına yol açabilir.

💡 Unutma: Türkiye'de en kalabalık şehir İstanbul'dur.

Yazının icadı (Sümerler, çivi yazısı) bilginin kaydedilip aktarılmasını sağlamıştır.
İslam medeniyetinde Beytü'l-Hikme ve medreseler bilim merkezleri olmuştur.
Türk-İslam bilginleri: Harezmî (cebir, sıfır kullanımı), İbn-i Sina (tıp, "El-Kanun fi't-Tıb"), Bîrûnî, Uluğ Bey (astronomi), Ali Kuşçu.
Avrupa'da Rönesans ve matbaanın yaygınlaşmasıyla bilimsel gelişmeler hızlanmıştır.

Örnek: İbn-i Sina'nın tıp kitabı yüzyıllarca Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur.

Tarihte tarım, ilk yerleşik yaşamla başlamış ve toplumların hayatını değiştirmiştir.
Sanayi İnkılabı (18. yy, İngiltere) buhar makinesinin kullanılmasıyla üretimi makineleştirmiştir.
Türkiye'de ekonomik faaliyetler: tarım, sanayi, ticaret, turizm, hizmet sektörü.
Meslek seçimi ilgi, yetenek ve iş imkânlarına göre yapılmalıdır.
Girişimcilik: Risk alarak yeni bir iş kurmak, yeni ürün ya da hizmet geliştirmektir.

Demokrasinin tarihî gelişimi: Magna Carta (1215, İngiltere), Fransız İhtilali (1789) ile yayılan eşitlik ve özgürlük fikirleri.
Osmanlı'da Kanun-i Esasi (1876) ilk anayasadır; I. Meşrutiyet ile meclisli yönetime geçilmiştir.
Atatürk demokrasinin Türkiye'de yerleşmesi için Cumhuriyet'i kurmuştur (29 Ekim 1923).
Sivil toplum kuruluşları (dernek, vakıf) gönüllülük esasına göre topluma hizmet eder.
Türkiye'de kadınlara 1930'da belediye, 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.

Notlar MEB öğretim programındaki konulara göre kısa özet olarak hazırlanmıştır; ders kitabının yerine değil, tekrar için kullanın.