📒 4. Sınıf Ders Notları

1Sözcükte Anlam

• Gerçek anlam: Sözcüğün ilk akla gelen anlamıdır: "Ayağım taşa çarptı."
• Mecaz anlam: Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşmasıdır: "Taş kalpli biri."
• Eş anlamlı: Yazılışı farklı, anlamı aynı sözcükler: cevap-yanıt, öğrenci-talebe.
• Zıt anlamlı: Anlamca birbirinin tersi olan sözcükler: kolay-zor, eski-yeni.
• Eş sesli: Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükler: gül (çiçek), gül (gülmek).

💡 Unutma: Sözcüğün anlamını cümlenin içinde düşünerek bul.

2Ekler ve Kök

• Sözcüğün parçalanamayan en küçük anlamlı bölümüne kök denir: göz-lük → kök "göz".
• Yapım eki sözcüğe yeni bir anlam kazandırır: göz → gözlük, kitap → kitapçı.
• Çekim eki sözcüğün anlamını değiştirmez: kitap → kitaplar, kitabı.
• Sözcükler kalınlık-incelik uyumuna göre ek alır: okul-lar, ev-ler.

Örnek: "Balıkçılar" → kök: balık, yapım eki: -çı, çekim eki: -lar

3Okuduğunu Anlama

• Konu: Metinde neden söz edildiğidir.
• Ana fikir: Yazarın vermek istediği temel mesajdır.
• Yardımcı fikirler ana fikri destekler ve açıklar.
• Metne başlık seçerken konuyu en iyi anlatan ifade bulunur.
• Metni anlamak için 5N1K soruları sorulur.

💡 Unutma: Ana fikir "Bu metinden hangi dersi çıkarıyoruz?" sorusunun cevabıdır.

4Cümlede Anlam

• Neden-sonuç cümlesinde bir olay diğerinin sebebidir: "Yağmur yağdığı için ıslandım."
• Amaç-sonuç cümlesinde bir iş bir amaç için yapılır: "Sınavı geçmek için çalıştı."
• Öznel yargı kişiden kişiye değişir: "Bu film çok güzel."
• Nesnel yargı kanıtlanabilir: "Bu film iki saat sürüyor."

💡 Unutma: Kişisel beğeni bildiren cümleler özneldir.

5Metin Türleri

• Hikâye: Olay, kişi, yer, zaman unsurlarından oluşur.
• Masal: Olağanüstü olaylar anlatılır; "Bir varmış bir yokmuş" diye başlar.
• Fabl: Hayvanların konuştuğu ve sonunda ders veren kısa hikâyedir.
• Şiir: Dizelerden ve kıtalardan oluşur. Her satıra dize, dize gruplarına kıta denir.
• Bilgilendirici metin: Bir konuda bilgi verir.

6Yazım Kuralları

• Özel adlar büyük harfle başlar: Atatürk, İzmir, Karadeniz.
• "de, da" bağlacı ayrı, "-de, -da" eki bitişik yazılır: "Ben de okulda kaldım."
• "ki" bağlacı ayrı, "-ki" eki bitişik yazılır: "Biliyorum ki..." / "masadaki".
• Soru eki "mi, mı, mu, mü" ayrı yazılır: "Geldin mi?"

Örnek: "Sen de mi geliyorsun?" → "de" ayrı, "mi" ayrı.

7Noktalama İşaretleri

• Nokta (.) cümlenin sonuna ve kısaltmalardan sonra konur.
• Virgül (,) eş görevli sözcüklerin arasına konur.
• İki nokta (:) açıklama ve örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
• Kesme işareti (') özel adlara gelen ekleri ayırır: Ankara'da, Ali'nin.
• Tırnak işareti (" ") başkasının sözlerini aynen aktarırken kullanılır.

💡 Unutma: Kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna.